Kısa cevap: kendi isteğiyle istifa eden genellikle tazminat almaz
Zarar iki kattır. Eksik tazminatın yanında, kendi isteğiyle istifadan sonra düzenli olarak işsizlik parasında 12 haftalık bir bekleme süresi başlar (§ 159 Abs. 1 Satz 2 Nr. 1, Abs. 3 SGB III). İşverenlerin ne zaman ödemek zorunda olduğunu Anspruch auf Abfindung rehberi açıklar (şu anda yalnızca Almanca).
Kısaca en önemlisi
- Yasal hak yok: kendi isteğiyle istifa eden kişi işverenden genellikle tazminat almaz.
- Buna ek olarak bekleme süresi: haklı bir sebep yoksa işsizlik parası olmadan 12 hafta (§ 159 SGB III).
- İstisnalar: iş sözleşmesinde, toplu iş sözleşmesinde veya sosyal planda tazminat hükümleri, § 628 Abs. 2 BGB uyarınca tazminat talebi, ikale sözleşmesinde sprinter klozu.
- Daha iyi yol: kendiniz herhangi bir beyanda bulunmadan önce bir ikale sözleşmesi görüşmek veya işverenin feshini beklemek.
İşveren neden bir işçi feshinde ödeme yapmaz
Tazminat, işverenden bir dava riskini satın alır. İşveren kendisi feshederse, sonunda iş mahkemesinin §§ 9, 10 KSchG uyarınca tazminat karşılığında iş ilişkisini feshedebileceği bir fesih davası riskiyle karşı karşıya kalır. İşveren bu riski parayla bertaraf eder.
Bir işçi feshinde bu risk yoktur. İş ilişkisi dava olmadan sona erer, satın alınacak bir şey kalmaz, dolayısıyla işveren özel bir sebep olmadan hiçbir şey ödemez.
İstisnalar sözleşme belgelerinde bulunur. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, işyeri anlaşması veya sosyal plan, kendi isteğiyle istifa için de bir tazminat öngörebilir; bu belgeler herhangi bir beyan imzalanmadan önce incelenmelidir. Bu durumda en pahalı hata, danışmadan önce istifa etmektir: beyanın ulaşmasıyla pazarlık pozisyonu tükenmiştir.
İkinci zarar: işsizlik parasında 12 haftalık bekleme süresi
İş ilişkisini sona erdiren ve bununla kasten veya ağır ihmalle kendi işsizliğine sebep olan kişi, haklı bir sebep yoksa işi bırakma nedeniyle bir bekleme süresi alır (§ 159 Abs. 1 Satz 2 Nr. 1 SGB III). Kendi isteğiyle istifa, bu hükmün standart olayıdır.
Bekleme süresi 12 hafta sürer (§ 159 Abs. 3 SGB III). Kısaltma halleri bekleme süresine ilişkin rehberde açıklanır.
Haklı bir sebep, örneğin belgelenebilir bir sonraki iş yeri, bekleme süresini önler. İş kurumunun hangi sebepleri kabul ettiğini ve bekleme süresinin hakkı nasıl değiştirdiğini İşsizlik parasında bekleme süresi rehberi anlatır.
Tazminata giden üç yolun karşılaştırması
İstifa isteğine rağmen üç yol tazminata götürür. Tablo her yolun koşulunu, kozunu ve riskini gösterir; sonraki bölümler ayrıntıları açıklar.
| Yol | Koşul | Koz | Risk | Yasal dayanak |
|---|---|---|---|---|
| İkale sözleşmesi görüşmek | Henüz kendi feshi açıklanmamış, işveren onaylıyor | Fesih koruması, bir haleflin eğitim maliyeti, sessiz bir ayrılış | İncelenmemiş sözleşmede bekleme süresi | Sözleşme özgürlüğü, pazarlık |
| İşverenin feshini beklemek | İşveren fesheder, 3 hafta içinde dava mümkün | İşverenin dava riski, § 1a KSchG uyarınca teklif, mahkeme kararıyla fesih | Belirsiz bekleme süresi, kışkırtılmış kötü davranış kendi bekleme süresi sonuçlarını doğurur | § 1a, §§ 9, 10 KSchG |
| Haklı sebeple derhal istifa | İşverenin haklı sebep ağırlığında sözleşmeye aykırı davranışı, 2 hafta içinde beyan | Tazminat talebi, gerekirse §§ 9, 10 KSchG’ye karşılık gelen tazminatla birlikte | Yüksek eşik, ispat yükü çalışanda | § 628 Abs. 2, § 626 BGB |
Yol 1: istifa etmek yerine ikale sözleşmesi görüşmek
İstifa edip yine de tazminat almak isteyen kişi, kendisi bir fesih beyan etmeden önce işverene tazminatlı bir ikale sözleşmesi önerir. Hedef ulaşılabilir kalır: iş ilişkisi istenen tarihte sona erer, ama para karşılığında.
Kendi isteğiyle istifadan sonra bu görüşme biter. İşveren o zaman ikale sözleşmesinde ödemesi gerekecek şeye zaten sahiptir: belirli bir tarihte sözleşmenin sonu.
Koz olarak fesih koruması, bir haleflin eğitim maliyeti ve işverenin sessiz bir ayrılışa olan çıkarı hizmet eder. Sonunda ne ödeneceği kıdeme ve pazarlık durumuna bağlıdır; ne kadar tazminat hakkınız olduğu rehberi ipuçları verir.
Bir ikale sözleşmesi kendisi de bir bekleme süresi doğurabilir. Bu yüzden hiçbir taslağı incelenmemiş imzalamayın; nelere dikkat edileceği İkale sözleşmesinin incelenmesi sayfasında yer alır.
Yol 2: işverenin feshini beklemek
İşverenin feshini bekleyen kişi tüm kozları elinde tutar. Fesihe karşı 3 hafta içinde fesih davası açabilir (§ 4 KSchG), ve tazminatların doğduğu ödeme isteğini ancak bu dava riski yaratır. İşveren feshinden sonraki tüm yolların genel görünümünü Fesihten sonra tazminat rehberi verir.
İşletme kaynaklı bir feshte işveren, fesih yazısında § 1a KSchG uyarınca bir tazminat teklif edebilir: çalışılan her yıl için 0,5 aylık ücret, çalışanın dava süresini geçirmesi şartıyla. 6 aydan uzun süreler tam bir yıla yuvarlanır.
İş mahkemesi, sosyal açıdan haksız bir fesih ve devamın katlanılamaz olması nedeniyle çalışanın talebi üzerine iş ilişkisini feshederse, §§ 9, 10 KSchG uyarınca bir tazminat belirler. Üst sınır 12 aylık ücret, 50 yaşından ve 15 hizmet yılından itibaren 15, 55 yaşından ve 20 hizmet yılından itibaren 18 aylık ücrettir.
Bir uyarı da burada gerekir. Sözleşmeye aykırı davranışla bir feshi kışkırtan kişi de bekleme süresi sonuçları riski taşır; böyle bir strateji ilk adımdan önce avukat tarafından incelenmelidir.
Yol 3: § 628 Abs. 2 BGB uyarınca tazminat talebiyle derhal istifa
§ 628 Abs. 2 BGB, yasal bir talep dayanağı olarak doğrudan kendi isteğiyle istifaya bağlanır. İşveren sözleşmeye aykırı davranışıyla, örneğin önemli bir ücret gecikmesi veya ağır görev ihlalleriyle istifaya sebep olursa, hizmet ilişkisinin sona ermesinden doğan zararı tazmin etmelidir.
Koşullar dardır. İşverenin davranışı § 626 Abs. 1 BGB anlamında haklı bir sebep ağırlığında olmalı ve derhal fesih, belirleyici olguların öğrenilmesinden itibaren 2 hafta içinde beyan edilmelidir (§ 626 Abs. 2 BGB).
Talebin kapsamını Federal İş Mahkemesi (BAG) belirlemiştir. BAG’nin 26.07.2001 tarihli, Az. 8 AZR 739/00 sayılı kararına göre tazminat, olağan feshin varsayımsal süresinin sonuna kadar kazanç kaybını kapsar; buna, fesih korumasının kaybı için §§ 9, 10 KSchG’ye karşılık gelen uygun bir tazminat da eklenebilir. BAG bu çizgiyi 22.04.2004 tarihli, Az. 8 AZR 269/03 sayılı kararıyla doğrulamıştır.
Eşik yüksektir. Sözleşmeye aykırı davranışın ispat yükü çalışandadır ve bu kanıt olmadan talep başarısız olurken § 159 SGB III’ün bekleme süresi kuralı devreye girer. Bu yüzden derhal istifayı asla avukat incelemesi olmadan beyan etmeyin.
Özel durum: sprinter primi ve turbo klozu
İkale sözleşmelerinde ve sosyal plan durumlarında sıkça bir sprinter veya turbo klozu (Sprinterklausel, Turboklausel) kararlaştırılır. Bu, çalışanın kararlaştırılan bitiş tarihinden önce ayrılmasına izin verir ve karşılığında tazminatı, genellikle kalan sürenin tasarruf edilen ücretinin tamamı veya bir kısmı kadar artırır.
Bu, kendi fesih beyanınızın para kazandırdığı tek durumdur. Yazılı bir sözleşme dayanağı olmadan hak doğmaz ve kullanımı da yazılı olarak beyan edilmelidir.
Klozu, doğrudan ardından yeni bir iş yeri gelmeden kullanan kişi, işsizlik parasında bekleme süresi riskini taşımaya devam eder.
Kontrol listesi: istifa etmeden önce bunları kontrol edin
Herhangi bir beyanda bulunmadan önce altı nokta netleştirilmelidir.
- İş sözleşmesini, toplu iş sözleşmesini ve sosyal planı tazminat hükümleri açısından gözden geçirin.
- İstifa etmeden önce bir sonraki iş yerini yazılı olarak teyit ettirin.
- İşverenin sözleşmeye aykırı davranışını tarihler, tutarlar ve tanıklarla belgeleyin.
- İşverene alternatif olarak tazminatlı bir ikale sözleşmesi önerin.
- Somut olay için bekleme süresi riskini netleştirin.
- Herhangi bir şey imzalamadan önce ücretsiz bir ön değerlendirme alın.
