İkale sözleşmesinin incelenmesi

İkale sözleşmesinde fesih koruması ve cayma hakkı

İkale sözleşmesi, işveren ile çalışan arasında iş ilişkisinin sona erdirilmesine ilişkin bir anlaşmadır. § 623 BGB bunun için yazılı şekli şart koşar ve elektronik şekli dışlar; bu nedenle e-posta yoluyla verilen bir söz iş ilişkisini sona erdirmez. İmza atılmadığı sürece her nokta müzakereye açıktır.

§ 4 KSchG uyarınca fesih davası bir feshe karşı açılır. İkale sözleşmesine karşı açılamaz, çünkü ikale sözleşmesi iki taraflı bir hukuki işlemdir. İmzayla birlikte iş ilişkinizin mahkeme yoluyla korunmasından vazgeçmiş olursunuz.

Bir cayma hakkı yoktur. Federal İş Mahkemesi (BAG), iş hukukuna ilişkin bir ikale sözleşmesinin kurulmasına yönelik rızanın § 355 BGB uyarınca geri alınamayacağına karar vermiştir (BAG, 07.02.2019 tarihli karar, Az. 6 AZR 75/18). Sözleşmeden kurtulmak isteyen kişi, § 123 BGB uyarınca iptale veya adil müzakere ilkesinin ihlaline dayanmak zorundadır.

İşsizlik parasında bekleme süresinden kaçınmak

İş ilişkisini önemli bir neden olmaksızın kendisi sona erdiren kişi sigortaya aykırı davranmış olur; işsizlik parası hakkı bu durumda bir bekleme süresi boyunca askıya alınır. İşi bırakmada bekleme süresi on iki haftadır (§ 159 Abs. 1 ve Abs. 3 SGB III). Altı veya üç haftalık daha kısa bekleme süreleri yalnızca orada sayılan durumlarda uygulanır.

Buna ek olarak hak kazanılan süre de kısalır. On iki haftalık bir bekleme süresinde bu süre, bekleme süresini tetikleyen olaydan sonra var olacak hak süresinin bekleme süresi günü sayısı kadar, en az de dörtte biri kadar azalır (§ 148 Abs. 1 Nr. 4 SGB III).

Önemli bir neden bekleme süresini ortadan kaldırır. Federal İş Ajansı’nın § 159 SGB III’e ilişkin uygulama talimatlarına göre, işletme kaynaklı bir işveren feshi yaklaşıyorsa, fesih bildirim süresine uyuluyorsa ve tazminat çalışılan yıl başına 0,5 aylık ücreti aşmıyorsa, önemli neden ayrıca bir inceleme yapılmaksızın var sayılır.

Bu eşik § 1a Abs. 2 KSchG’ye dayanır. Daha yüksek bir tazminat tek başına bekleme süresine yol açmaz; eşiğin üzerinde İş Ajansı, tehdit edilen feshin hukuka uygun olup olmayacağını inceler.

Sona erme tarihi ikinci bir risk taşır. İş ilişkisi olağan fesih bildirim süresi dolmadan sona erer ve bunun için bir tazminat ödenirse, işsizlik parası, iş ilişkisinin süreye uyulsaydı sona ereceği güne kadar askıya alınır (§ 158 Abs. 1 SGB III).

İkale sözleşmesine hangi maddeler girmeli

İşten ayrıldıktan sonra hangi hakların hâlâ var olduğunu yalnızca sözleşme metni belirler. Aşağıdaki noktalar parayı, çalışma belgesini ve sona erme zamanını düzenler.

Haklarınızı güvence altına alan maddeler

Tazminat, vade tarihiyle birlikte brüt bir tutar olarak sözleşmeye girmelidir. Sona erme tarihi olağan fesih bildirim süresine karşılık gelmelidir, aksi hâlde işsizlik parası § 158 Abs. 1 SGB III uyarınca askıya alınır. Sözleşme, gerekçe olarak yaklaşan işletme kaynaklı feshi belirtmelidir.

Kalan izin, fazla mesai ve ödenmemiş prim talepleri her biri kendi düzenlemesini gerektirir, aynı şekilde ücretin ödenmeye devam etmesiyle birlikte işten muafiyet de. Çalışma belgesi için asgari bir not belirlenebilir, daha iyisi sözleşmeye ek olarak tam formüle edilmiş metnin kendisidir.

Mali risk taşıyan maddeler

Genel geçer bir ibra maddesi, karşılıklı tüm talepleri karşılanmış ilan eder ve böylece yıllık izin ücretini, fazla mesai ücretini ve prim ödemelerini de kapsar. Bu kalemleri açıkça istisna tutun.

“Çalışanın isteği üzerine” veya “karşılıklı mutabakatla” gibi ifadeler, § 159 SGB III anlamında önemli bir nedene aykırıdır. Sözleşme sonrası bir rekabet yasağı sizi ancak taahhüt edilen tazminatın, yasağın her yılı için son alınan sözleşmeye dayalı ücretlerin en az yarısına ulaşması hâlinde bağlar (§ 74 Abs. 2 HGB).

Ayrıca tazminat tutarına ilişkin gizlilik yükümlülüğünü, erken kendi isteğiyle istifa için sözleşme cezalarını ve eğitim masrafları için geri ödeme maddelerini kontrol edin.

İmzadan sonra: İptal ve geçersizlik

İmzalanmış bir ikale sözleşmesi ancak dar koşullar altında ortadan kaldırılabilir. İki yol söz konusudur: § 123 BGB uyarınca iptal ve adil müzakere ilkesinin ihlali.

§ 123 BGB uyarınca iptal

Hileli davranışla veya hukuka aykırı bir tehditle bir irade beyanında bulunmaya sevk edilen kişi, beyanı § 123 Abs. 1 BGB uyarınca iptal edebilir. Makul bir işverenin ciddi olarak göz önünde bulundurmayacağı bir fesihle tehdit hukuka aykırıdır (BAG, 24.02.2022 tarihli karar, Az. 6 AZR 333/21).

İkinci iptal nedeni, örneğin yaklaşan bir işyeri kapanışı hakkında yanlış bilgilerle yapılan hileli davranıştır.

İptal süresi bir yıldır (§ 124 Abs. 1 BGB). Hileli davranışta bu süre hilenin öğrenilmesiyle, tehditte ise ancak zorlayıcı durumun sona ermesiyle başlar (§ 124 Abs. 2 BGB).

Geçerli bir iptal, sözleşmeyi baştan itibaren geçersiz kılar (§ 142 Abs. 1 BGB). İş ilişkisi bu durumda devam eder.

BAG 6 AZR 75/18 kararına göre adil müzakere ilkesi

Bir ikale sözleşmesi, adil müzakere ilkesine aykırı şekilde kurulmuşsa geçersizdir (BAG, 07.02.2019 tarihli karar, Az. 6 AZR 75/18). Bu ilke, sözleşme müzakerelerine girişilmesinden doğan bir yan yükümlülük olarak ortaya çıkar.

İlke, bir tarafın, sözleşme ortağının özgür ve düşünülmüş bir karar almasını önemli ölçüde zorlaştıran psikolojik bir baskı durumu yaratmasıyla ihlal edilir. Karara konu olayda işveren, sözleşmeyi hasta çalışanın evinde imzalamıştı; Federal İş Mahkemesi, işverenin çalışanın hastalığa bağlı zayıflığından yararlanıp yararlanmadığının incelenmesi için davayı geri gönderdi.

Yalnızca düşünme süresinin eksik olması bu konuda yeterli değildir. İşveren, ikale sözleşmesini yalnızca derhal kabul için sunduğu için adaletsiz müzakere etmiş sayılmaz (BAG, 24.02.2022 tarihli karar, Az. 6 AZR 333/21).

Bir ihlal varsa, işveren § 249 Abs. 1 BGB uyarınca tazminat borçludur ve yükümlülük ihlali olmasaydı var olacak durumu yeniden tesis etmelidir. İş ilişkisi bu durumda devam eder.

İş hukukuna ilişkin diğer bilgiler

Bu konular da ilginizi çekebilir:

• Fesihten sonra tazminat
• Fesih davası
• Çalışma belgesine itiraz