Hamilelikte fesih

§ 17 MuSchG uyarınca fesih yasağı: başlangıcı ve süresi

§ 17 Abs. 1 Satz 1 MuSchG uyarınca fesih yasağı üç dönemi kapsar: hamileliğin tamamı, on ikinci hamilelik haftasından sonra gerçekleşen bir düşükten sonraki dört ay ve doğumdan sonraki koruma süresi, en az dört ay. Fesih türü önemli değildir; süreli, olağanüstü ve değişiklik fesihleri eşit biçimde kapsam içindedir.

Korumanın başlangıcı geriye doğru hesaplanır. § 17 Abs. 1 Satz 1 Nr. 1 MuSchG uyarınca fesih yasağı, tahmini doğum tarihinden 280 gün önce başlar (Federal İş Mahkemesi, 24.11.2022 tarihli karar, 2 AZR 11/22). Hamilelik testinin ya da doktor tespitinin tarihi bu zaman noktasını değiştirmez.

Yasak, işverenin fesih tebliğ edildiğinde hamilelikten haberdar olması ya da fesih tebliğinden sonraki iki hafta içinde kendisine bildirilmesi hâlinde devreye girer (§ 17 Abs. 1 Satz 1 MuSchG). Kadın bu süreyi kendi kusuru olmayan bir nedenle aşarsa, bildirimi gecikmeksizin tamamladığı takdirde bu durum zararsızdır (§ 17 Abs. 1 Satz 2 MuSchG).

İşyeri büyüklüğü ve çalışma süresi önemli değildir. § 17 MuSchG, § 1 Abs. 1 KSchG’deki altı aylık bekleme süresini de § 23 Abs. 1 Satz 3 KSchG’deki küçük işletme kuralını da tanımaz. Ayrıca işverenin bir fesih gözeterek aldığı hazırlık tedbirleri de yasaktır (§ 17 Abs. 1 Satz 3 MuSchG).

§ 17 Abs. 2 MuSchG uyarınca idari onay

Koruma süreleri içinde bir fesih, ancak iş güvenliğinden sorumlu en üst eyalet makamının ya da bu makamın belirlediği kurumun feshi önceden hukuka uygun ilan etmesiyle mümkündür (§ 17 Abs. 2 Satz 1 MuSchG). Gerekçe, kadının hamilelik sırasındaki ya da sonrasındaki durumuyla bağlantılı olmayan özel bir durum olmalıdır.

Bayern’de bu konuda çalışma yerinin bulunduğu bölgenin Regierung’una (bölge yönetimine) bağlı Gewerbeaufsichtsamt (iş denetim dairesi) karar verir. Augsburg için bu, Regierung von Schwaben’dir (Schwaben Bölge Yönetimi). Bu makamın bilgisine göre, ilgili çalışan onay sürecinde işverenin başvurusunda öne sürdüğü gerekçeler hakkında dinlenir.

İdari uygulamada özel bir durum olarak öncelikle işletmenin ya da bir bölümünün kapatılması kabul edilir; bu durumda çalışan şirketin başka hiçbir işletmesinde de istihdam edilemiyor olmalıdır.

Makam feshi hukuka uygun ilan ederse, bu karar yazılı olmalı ve fesih gerekçesini belirtmelidir (§ 17 Abs. 2 Satz 2 MuSchG). Onay eksikse fesih, yasal bir yasağı ihlal eder ve § 134 BGB uyarınca geçersizdir.

Fesih tebliğinden sonra yapmanız gerekenler

Fesih tebliğinden itibaren iki süre birlikte işler: § 17 Abs. 1 Satz 1 MuSchG uyarınca hamileliğin bildirilmesi için iki hafta ve § 4 Satz 1 KSchG uyarınca fesih davası için üç hafta.

Hamileliği iki hafta içinde bildirin

Hamileliğinizi işverene yazılı olarak bildirin ve tebliği kanıtlayın; örneğin taahhütlü mektup ya da teslim alındı imzasıyla. § 17 Abs. 1 Satz 1 MuSchG uyarınca iki haftalık süre, fesih tebliğiyle başlar.

O sırada hamileliğinizi kendiniz de bilmiyorduysanız, süreyi aşmanız, bildirimi gecikmeksizin tamamladığınız sürece zararsızdır (§ 17 Abs. 1 Satz 2 MuSchG).

Doktor raporunu ya da ebe raporunu yalnızca işveren talep ederse sunmanız gerekir (§ 15 Abs. 2 MuSchG). Bu rapor tahmini doğum tarihini belirtmelidir. Fesih yasağının başlangıcı bu tarihten hesaplanır.

Fesih davasını üç hafta içinde açın

Yazılı fesih tebliğinden sonraki üç hafta içinde fesih davası açın (§ 4 Satz 1 KSchG). Genel yetkili mahkemenin yanı sıra, olağan olarak çalıştığınız bölgedeki İş Mahkemesi de yetkilidir (§ 48 Abs. 1a Satz 1 ArbGG).

Bu süreyi kaçırırsanız, fesih § 7 KSchG uyarınca en baştan itibaren hukuken geçerli sayılır; § 17 MuSchG’yi ihlal etse bile. Hamileliği geç öğrenmiş olmak dava süresini durdurmaz.

Bir kadın kendi kusuru olmaksızın, fesih tebliğinde hâlihazırda mevcut olan bir hamilelikten süre dolduktan sonra haberdar olursa, geç açılan dava, şekle ve süreye uygun başvurusu üzerine § 5 Abs. 1 Satz 2 KSchG uyarınca sonradan kabul edilmelidir (Federal İş Mahkemesi, 03.04.2025 tarihli karar, 2 AZR 156/24).

Başvuru, ancak engelin ortadan kalkmasından sonraki iki hafta içinde geçerlidir. Kaçırılan dava süresinin bitiminden altı ay sonra başvuru artık mümkün değildir (§ 5 Abs. 3 KSchG).

Deneme süresi, küçük işletme ve ikale sözleşmesi

İki durum düzenli olarak özel fesih koruması konusunda uyuşmazlığa yol açar: deneme süresi ve küçük işletmedeki koruma ile § 17 MuSchG’nin kapsamadığı ikale sözleşmesi.

Deneme süresinde ve küçük işletmede fesih koruması

§ 17 MuSchG’de ne bekleme süresi ne de işyeri büyüklüğü eşiği vardır. Bu nedenle fesih yasağı, kararlaştırılan deneme süresi boyunca da dâhil olmak üzere, iş ilişkisinin ilk gününden itibaren geçerlidir.

Genel fesih koruması farklı işler. § 1 Abs. 1 KSchG uyarınca iş ilişkisinin kesintisiz olarak altı aydan uzun sürmüş olması gerekir ve § 23 Abs. 1 Satz 3 KSchG, 31 Aralık 2003 tarihinden sonra, genellikle on ya da daha az çalışanı olan bir işletmede başlayan iş ilişkilerini kapsam dışı bırakır. Annelik koruması bundan bağımsız olarak vardır.

Hamilelik sırasında ikale sözleşmesi

Bir ikale sözleşmesi, iş ilişkisini her iki tarafın anlaşmasıyla sona erdirir. § 17 Abs. 1 MuSchG yalnızca feshi kapsar ve bu nedenle burada devreye girmez. İmzalayan kişi özel fesih korumasından vazgeçmiş olur.

Ancak bir ikale sözleşmesi, adil müzakere yükümlülüğüne aykırı biçimde kurulmuşsa geçersizdir (Federal İş Mahkemesi, 07.02.2019 tarihli karar, 6 AZR 75/18). Bunun yanında, işverenin imzayı hileli aldatma ya da hukuka aykırı tehditle elde etmesi hâlinde § 123 Abs. 1 BGB uyarınca iptal olanağı da vardır.

İmzalamadan önce taslağı inceletin.

İş hukukuna ilişkin diğer bilgiler

Bu konular da ilginizi çekebilir:

• Ebeveyn izninde fesih
• Fesih davası
• Fesih bildirimi aldınız

Bu bilgiler somut olayda hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.