Fesih bildirimi aldınız, şimdi ne yapmalı

Fesihten sonra süreler ve ilk adımlar

Her iki süre için de belirleyici olan, çalışana ulaşma anıdır, mektup başlığındaki tarih değil.

Hemen: hiçbir şey imzalamayın

Yazının işverenin veya bir yetkilinin ıslak imzasını taşıyıp taşımadığını kontrol edin. § 623 BGB uyarınca fesih yazılı şekle tabidir, elektronik şekil hariç tutulmuştur. E-posta, SMS ve sözlü beyanlar bu şekli sağlamaz.

İkale sözleşmeleri, ibraname niteliğindeki makbuzlar ve çalışmadan muafiyet anlaşmalarını yalnızca avukat incelemesinden sonra imzalamalısınız.

Üç gün: İş Ajansı’na başvuru

İş ilişkisinin sona erme tarihini öğrenmenizle bu tarihin gerçekleşmesi arasında üç aydan az bir süre varsa, bu bilgiyi öğrendikten sonra üç gün içinde iş arayan olarak başvurmanız gerekir (§ 38 Abs. 1 Satz 2 SGB III). Yasa takvim günlerini sayar.

Fesih süresi daha uzunsa, başvuru en geç iş ilişkisinin sona ermesinden üç ay önce yapılmalıdır (§ 38 Abs. 1 Satz 1 SGB III). Bunu kaçıranlar bir haftalık bekleme süresi alır (§ 159 Abs. 1 Satz 2 Nr. 9, Abs. 6 SGB III). Bu başvurunun fesih davasına bir etkisi yoktur.

Üç hafta: fesih davası açma

Bir feshi sosyal açıdan haksız veya başka nedenlerle hukuken geçersiz sayan kişi, yazılı feshin kendisine ulaşmasından itibaren üç hafta içinde iş mahkemesinde dava açmalıdır (§ 4 Satz 1 KSchG).

Bu süre her geçersizlik nedenini kapsar, dolayısıyla § 623 BGB uyarınca şekil eksikliğini ve işyeri kurulunun dinlenmemesini de; olağanüstü fesih için de § 13 Abs. 1 Satz 2 KSchG üzerinden aynı şekilde geçerlidir.

Süre dolarsa, fesih § 7 KSchG uyarınca baştan itibaren hukuken geçerli sayılır. Fesih yazısındaki bir hatanın artık önemi kalmaz. Augsburg için yetkili mahkeme, Frohsinnstraße 2’deki Augsburg İş Mahkemesi’dir.

Bir feshi geçersiz kılan nedenler

Geçerli bir feshin birden fazla şartı sağlaması gerekir: yazılı şekil, imzalayanın temsil yetkisi, işyeri kurulunun dinlenmesi ve Fesih Koruma Kanunu’nun uygulama alanında sosyal haklılık. Her nokta tek başına geçersizliğe yol açabilir.

Fesih Koruma Kanunu’nun uygulama alanı

KSchG uyarınca fesih koruması, iş ilişkisinin aynı işyerinde veya şirkette kesintisiz olarak altı aydan uzun sürmüş olmasını gerektirir (§ 1 Abs. 1 KSchG). Buna işletme büyüklüğü de eklenir.

31 Aralık 2003’ten sonra başlayan iş ilişkileri için KSchG’nin Birinci Bölümü ancak on çalışandan fazlasında devreye girer; daha önce kurulan iş ilişkileri için beş çalışan eşiği geçerliliğini sürdürür (§ 23 Abs. 1 KSchG). Yarı zamanlı çalışanlar oranlanarak sayılır: haftada 20 saate kadar 0,5, haftada 30 saate kadar 0,75 olarak (§ 23 Abs. 1 Satz 4 KSchG).

Şekil eksiklikleri

§ 623 BGB’deki yazılı şekil şartı, § 126 Abs. 1 BGB’ye atıf yapar. Belge, düzenleyen kişi tarafından el yazısıyla ad ve soyadıyla imzalanmalıdır; faksimile, taranmış bir imza veya bir kaşe bu şekli sağlamaz.

Yetkili bir temsilci, vekâletname sunmadan fesih bildiriminde bulunursa, yazıyı § 174 BGB uyarınca gecikmeksizin reddedebilirsiniz. İşveren yetkilendirmeyi önceden bildirmişse bu geçerli değildir.

Sosyal haklılığın bulunmaması

KSchG uygulanıyorsa, işverenin işletme kaynaklı, kişi kaynaklı veya davranış kaynaklı bir nedene ihtiyacı vardır. İşletme kaynaklı fesihlerde işveren ayrıca kıdem süresini, yaşı, bakım yükümlülüklerini ve ağır engelliliği yeterince dikkate alarak sosyal seçim (Sozialauswahl) yapmak zorundadır (§ 1 Abs. 3 KSchG).

Süresiz (fristlos) bir fesih, § 626 Abs. 1 BGB uyarınca önemli bir nedeni gerektirir. Bu fesih, ancak fesih için belirleyici olayların öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde beyan edilebilir (§ 626 Abs. 2 BGB).

Özel fesih koruması

Bazı gruplar, işletme büyüklüğünden bağımsız olarak korunur. Hamilelik döneminde ve doğumdan sonraki koruma süresinin sonuna kadar fesih, § 17 MuSchG uyarınca yasaktır. Ebeveyn izninde § 18 BEEG devreye girer.

Ağır engelli bir kişinin işten çıkarılması, Entegrasyon Dairesi’nin (Integrationsamt) önceden onayını gerektirir (§ 168 SGB IX). İşyeri kurulu üyelerine işveren, § 15 Abs. 1 KSchG uyarınca süreli fesih uygulayamaz.

Fesih Koruma Kanunu dışındaki koruma

KSchG uygulanmasa bile fesih, dürüstlük kuralına aykırı olamaz (§ 242 BGB) ve ahlaka aykırı olamaz (§ 138 Abs. 1 BGB). § 1 AGG’de sayılan bir nedenle ayrımcılık, § 7 Abs. 1 AGG tarafından yasaklanmıştır. Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesi daha uzun bir süre öngörmedikçe, § 622 BGB’deki fesih bildirim süresi her durumda geçerlidir.

İşyeri kurulunun dinlenmesi

Bir işyeri kurulu varsa, her fesihten önce dinlenmesi gerekir. Dinlenmeden yapılan bir fesih, fesih nedeni bulunup bulunmadığından bağımsız olarak § 102 Abs. 1 BetrVG uyarınca geçersizdir. Bu eksiklik de § 4 Satz 1 KSchG uyarınca üç hafta içinde iş mahkemesinde ileri sürülmelidir.

Fesih davası: süreç ve masraflar

Fesih davasıyla çalışan, iş ilişkisinin fesihle sona ermediğinin iş mahkemesince tespitini sağlar (§ 4 Satz 1 KSchG). Süreç iki duruşma üzerinden ilerler: uzlaşma duruşması ve kurul duruşması.

İş mahkemesindeki sürecin işleyişi

Uzlaşma duruşması, dava açılmasından itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır (§ 61a Abs. 2 ArbGG). Bu hedef sürenin aşılmasına yasa bir hukuki sonuç bağlamaz. Bu duruşmada mahkeme, taraflar arasında sulh sağlamaya çalışır.

Anlaşma sağlanamazsa kurul duruşması gelir. Kurul, bir başkan ve çalışanlar ile işverenler tarafından birer fahri hâkimle karar verir (§ 16 Abs. 2 ArbGG). Karara karşı eyalet iş mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir (§ 64 Abs. 1 ArbGG); Augsburg için yetkili olan Münih Eyalet İş Mahkemesi’dir (Landesarbeitsgericht München).

Fesih davasının masrafları

İlk derece hüküm yargılamasında bir vekilin masraflarının karşılanmasına ilişkin bir hak yoktur (§ 12a Abs. 1 Satz 1 ArbGG). Her taraf kendi avukatlık masrafını üstlenir. Bu, davayı kazansa bile geçerlidir.

Dava değeri en fazla çeyrek yıllık kazanca, yani üç brüt aylık ücrete ulaşır; tazminat buna eklenmez (§ 42 Abs. 2 Satz 1 GKG). 3.500 € brüt ücrette bu, 10.500 € eder.

Bu dava değerinden, § 13 Abs. 1 RVG’ye ekli Tablo 2’deki yasal ücretler hesaplanır. Yargılamada yargılama ücreti (Nr. 3100 VV RVG) ve duruşma ücreti (Nr. 3104 VV RVG) doğar; mahkeme önünde sulh hâlinde ayrıca uzlaşma ücreti (Nr. 1003 VV RVG) eklenir. Masraf götürüsü ve katma değer vergisi bunlara eklenir (Nr. 7002, Nr. 7008 VV RVG).

§ 49b Abs. 5 BRAO uyarınca, ücretlerin dava konusunun değerine göre belirlendiğini vekâleti üstlenmeden önce size bildiririz.

Bu masrafları bir hukuki koruma sigortasının üstlenip üstlenmeyeceği, kararlaştırılan şartlara ve olası bir muafiyet payına bağlıdır. Adli yardım (Prozesskostenhilfe) için iş mahkemesi yargılamasında Hukuk Muhakemeleri Kanunu (ZPO) hükümleri geçerlidir (§ 11a Abs. 1 ArbGG).

Fesihten sonra tazminat

Alman iş hukuku, genel bir yasal tazminat hakkı öngörmez. Haklar, yasada düzenlenen durumlarda doğar; örneğin işverenin § 1a KSchG uyarınca teklifi veya § 112 BetrVG uyarınca bir sosyal plan üzerinden. Bunun dışında tazminat müzakere konusudur.

Tazminatın ne zaman ödendiği

İşveren zorunlu işletme gereklilikleri nedeniyle fesheder, fesih yazısında § 1a KSchG’ye atıf yapar ve çalışan dava süresinin geçmesine izin verirse, tazminat hakkı fesih bildirim süresinin dolmasıyla doğar (§ 1a Abs. 1 KSchG). Tutar, iş ilişkisinin var olduğu her yıl için 0,5 aylık kazanç olur (§ 1a Abs. 2 KSchG).

§ 112 BetrVG uyarınca bir sosyal plan, planlanan bir işletme değişikliği nedeniyle çalışanlarda ortaya çıkan ekonomik dezavantajları dengeler ve tazminat düzenlemeleri içerebilir. Mahkeme önünde süreç, tarafların bir tazminat üzerinde anlaştığı bir sulh ile sona erebilir. Tutarı taraflar müzakere eder.

Tazminat tutarı

Yasada yalnızca bir değer belirtilmiştir. § 1a Abs. 2 KSchG, çalışılan her yıl için 0,5 aylık kazançtan bahseder ve bu yalnızca işverenin bu hüküm uyarınca yaptığı tazminat teklifi için geçerlidir. Fesih davasındaki sulh anlaşmaları için yasal bir hesaplama formülü yoktur.

Aylık kazanç, para ve ayni edimleri kapsar (§ 10 Abs. 3 KSchG). Sulh için yasal bir çarpan yoktur. Ne kadarının elde edilebileceği, işverenin fesih nedenlerinin ne kadar sağlam olduğuna bağlıdır.

İş hukukuna ilişkin diğer bilgiler

Bu konular da ilginizi çekebilir:

• Fesih davası
• Fesihten sonra tazminat
• İkale sözleşmesinin incelenmesi