Twoje prawo do kwalifikowanego świadectwa pracy
Zgodnie z § 109 ust. 1 GewO przy zakończeniu stosunku pracy przysługuje Ci prawo do pisemnego świadectwa. Musi ono zawierać co najmniej rodzaj i czas trwania działalności. Na Twoje żądanie obejmuje ono dodatkowo ocenę wyników i zachowania; dopiero wtedy jest to świadectwo kwalifikowane. Musisz zażądać tego sam.
Treść ograniczają dwie zasady. Świadectwo musi przede wszystkim być zgodne z prawdą i nie może bezpodstawnie utrudniać Twojego dalszego rozwoju zawodowego; przychylne może być tylko w granicach prawdy (BAG, sygn. 9 AZR 8/15).
§ 109 ust. 2 GewO wymaga jasnego i zrozumiałego sformułowania. Zabronione są cechy, które mają wyrazić o Tobie inne stwierdzenie niż to wynikające z zewnętrznej formy lub brzmienia. Otwarta krytyka nie podlega temu zakazowi, o ile jest prawdziwa.
Roszczenie o świadectwo przedawnia się po trzech latach (§ 195 BGB). Może wygasnąć wcześniej, jednak sam upływ czasu nie wystarczy: do elementu czasowego musi dołączyć element okoliczności, z którego pracodawca mógł wywnioskować, że nie będziesz już dochodzić roszczenia (§ 242 BGB). O tym, kiedy tak jest, decyduje sąd na podstawie okoliczności konkretnego przypadku.
Język świadectwa: skala ocen i formuły zadowolenia
Ocena wyników pracy podlega skali sięgającej od bardzo dobrej przez dobrą i zadowalającą aż po dostateczną i niedostateczną (BAG, sygn. 9 AZR 584/13). Ocena 1 brzmi „stets zur vollsten Zufriedenheit” (zawsze ku naszemu najpełniejszemu zadowoleniu), ocena 2 „stets zur vollen Zufriedenheit” (zawsze ku naszemu pełnemu zadowoleniu), ocena 3 „zur vollen Zufriedenheit” (ku naszemu pełnemu zadowoleniu). Bez słowa „stets” (zawsze) ocena spada o jeden stopień.
Poniżej znajduje się sformułowanie „zur Zufriedenheit” (ku naszemu zadowoleniu) oznaczające ocenę dostateczną, sformułowanie „im Großen und Ganzen zur Zufriedenheit” (ogólnie rzecz biorąc ku naszemu zadowoleniu) oznaczające ocenę niedostateczną. Oba oznaczają najniższe stopnie tej samej skali.
Ocena kryje się także poza formułą oceny: w ocenie pomijającej poszczególne obszary zadań, w nietypowej kolejności kryteriów oceny oraz w ograniczających sformułowaniach takich jak „im Rahmen seiner Fähigkeiten” (w miarę swoich możliwości) czy „hat sich bemüht” (starał się).
Formuła końcowa z podziękowaniem, żalem i życzeniami na przyszłość nie należy do wymaganej treści świadectwa. Jeśli się z nią nie zgadzasz, możesz żądać jedynie świadectwa bez formuły końcowej; nie istnieje roszczenie o jej uzupełnienie lub przeformułowanie (BAG, sygn. 9 AZR 227/11).
Poprawa świadectwa pracy
Do sprostowania prowadzą dwie drogi: żądanie skierowane do pracodawcy oraz pozew przed sądem pracy. Obie wymagają, abyś wskazał kwestionowane miejsca i pożądane brzmienie.
Poprawa pozasądowa
Wskaż pracodawcy, jakie sformułowania kwestionujesz i jak świadectwo powinno brzmieć zamiast nich. Wyznacz na to pisemny termin. Pismo adwokackie wskazuje jednocześnie podstawę, na której się opierasz, czyli § 109 GewO i skalę zadowolenia BAG.
Pozew o sprostowanie świadectwa przed sądem pracy
Jeśli pracodawca odmawia, wnosisz do Sądu Pracy w Augsburgu pozew o sprostowanie świadectwa. Nie istnieje dla tego ustawowy termin zawity; roszczenie przedawnia się po trzech latach (§ 195 BGB) i może wygasnąć wcześniej przy zbiegu elementu czasowego i elementu okoliczności zgodnie z § 242 BGB.
Ciężar dowodu zależy od oceny. Jeśli pracodawca zaświadcza Ci „zur vollen Zufriedenheit” (ku pełnemu zadowoleniu), czyli ocenę zadowalającą, musisz przedstawić i udowodnić fakty uzasadniające lepszą ocenę końcową (BAG, sygn. 9 AZR 584/13). Jeśli chce ocenić poniżej przeciętnej, ciężar przedstawienia i udowodnienia spoczywa na nim.
Świadectwo pośrednie, porozumienie stron i wypowiedzenie
Roszczenie o świadectwo nie powstaje dopiero w ostatnim dniu pracy. Możesz je dochodzić także w trakcie trwającego stosunku pracy oraz przy negocjowaniu porozumienia stron.
Prawo do świadectwa pośredniego
Świadectwo pośrednie nie jest uregulowane ustawowo. Orzecznictwo wywodzi to roszczenie z obowiązku wzajemnego wzglądu na interesy zgodnie z § 241 ust. 2 BGB i wymaga uzasadnionego powodu. Taki powód istnieje w każdym razie wtedy, gdy potrzebujesz świadectwa do aplikacji z powodu zbliżającego się zakończenia stosunku pracy (Sąd Pracy Wyższej Instancji w Kolonii, sygn. 5 SLa 495/25).
Uznane są ponadto zmiana przełożonego, przeniesienie i przejęcie zakładu pracy. W odniesieniu do okresu objętego świadectwem pośrednim pracodawca jest związany swoimi ocenami także przy świadectwie końcowym; odstąpić na Twoją niekorzyść może jedynie wtedy, gdy uzasadnia to zmieniona podstawa faktyczna (BAG, sygn. 9 AZR 248/07).
Świadectwo przy porozumieniu stron lub wypowiedzeniu
Przy porozumieniu stron treść świadectwa można negocjować od razu, na przykład minimalną ocenę lub sformułowany tekst świadectwa jako załącznik. Jeśli takiego postanowienia brak, pozostaje Ci roszczenie z § 109 GewO. Zażądaj świadectwa pisemnie po odejściu i szybko kwestionuj błędy; im dłużej czekasz, tym bardziej prawdopodobne, że zadziała zarzut wygaśnięcia roszczenia zgodnie z § 242 BGB.
Dalsze informacje
Te tematy mogą Cię również zainteresować:
Niniejsze informacje nie stanowią porady prawnej w konkretnej sprawie.
