Jakie dane biura przechowują i oceniają
Biura informacji gospodarczej gromadzą historię płatności, dane umów oraz informacje z rejestrów publicznych i łączą je w wartość prawdopodobieństwa (score).
Do 19 listopada 2026 r. § 31 ust. 1 BDSG (federalna ustawa o ochronie danych) dopuszcza wykorzystanie wartości score tylko wtedy, gdy przestrzegano prawa ochrony danych, a wykorzystane dane są udowodnione jako istotne według naukowo uznanej metody matematyczno-statystycznej. Same dane adresowe nie mogą stanowić podstawy wartości.
Od 20 listopada 2026 r. obowiązuje § 37a BDSG (ustawa z 12 maja 2026 r., BGBl. 2026 I Nr. 139). Dane adresowe, wiek, płeć, imię i nazwisko, dane z sieci społecznościowych, ruchy na rachunku oraz szczególne kategorie danych osobowych nie mogą wtedy w ogóle wpływać na takie wartości score, a osoby niepełnoletnie nie mogą być oceniane, § 37a ust. 2 BDSG.
Dla otwartych wierzytelności obowiązuje węższa granica. Uwzględnić można wierzytelności stwierdzone tytułem wykonawczym, ustalone w postępowaniu upadłościowym i niezakwestionowane w terminie badania wierzytelności (Prüfungstermin) albo wyraźnie uznane przez dłużnika.
W innym razie dłużnik musi po terminie wymagalności otrzymać co najmniej dwa pisemne upomnienia, pierwsze upomnienie musi pochodzić sprzed co najmniej czterech tygodni, dłużnik musi zostać wcześniej, najwcześniej wraz z pierwszym upomnieniem, poinformowany o możliwym uwzględnieniu przez biuro informacji gospodarczej, a ponadto nie zakwestionował wierzytelności.
Wystarczy także, że umowa może zostać wypowiedziana bez zachowania terminu z powodu zaległości płatniczych, a dłużnik został wcześniej poinformowany o możliwym uwzględnieniu. Tak stanowią do 19 listopada 2026 r. § 31 ust. 2 BDSG, a potem, z tym samym katalogiem, § 37a ust. 3 BDSG. To, czy wierzytelność wolno było zgłosić do biura, zależy wyłącznie od RODO (BGH, wyrok z 12 maja 2026 r., VI ZR 375/24, Rn. 14).
TSUE orzekł 7 grudnia 2023 r., że taka wartość prawdopodobieństwa może być zautomatyzowaną decyzją w indywidualnym przypadku z art. 22 ust. 1 RODO, jeśli zależy od niej, czy osoba trzecia zawrze stosunek umowny (C-634/21).
Każde biuro prowadzi własną bazę. Błąd w SCHUFA nic nie mówi o wpisie w infoscore Consumer Data albo CRIF. Dlatego sprawdzamy wszystkie kopie danych obok siebie.
Twoje prawa z RODO wobec biur
Kwestionowanie opiera się na czterech prawach: art. 15 RODO daje Ci dostęp wraz z kopią danych, art. 16 RODO sprostowanie nieprawidłowych danych, art. 17 RODO usunięcie, a art. 21 ust. 1 RODO prawo sprzeciwu wobec przetwarzania opartego na prawnie uzasadnionym interesie.
Prawa te kierujesz przeciwko każdemu biuru jako administratorowi. Zgodnie z art. 12 ust. 3 RODO musi ono w ciągu miesiąca od otrzymania wniosku poinformować o podjętych środkach; przy skomplikowanych lub licznych wnioskach może przedłużyć ten termin o kolejne dwa miesiące, informując Cię o tym w pierwszym miesiącu.
Jeśli odpowiedzi brak albo biuro odmawia, art. 77 ust. 1 RODO daje Ci prawo do skargi do organu nadzorczego. Możesz też wnieść pozew do sądu cywilnego.
Częste błędy w raportach kredytowych
Wzorce błędów się powtarzają. Sięgają od pomylenia dwóch osób o tym samym nazwisku po wierzytelności dawno spłacone, a mimo to widniejące w bazie. Sprawdź każdą pozycję kopii danych osobno: wierzyciela, kwotę, datę wymagalności, adnotację o uregulowaniu.
Błędne wpisy, pomylenie osób i wpisy podwójne
Błędne wpisy dotyczą wierzytelności, które nie istnieją, zostały już uregulowane albo zostały zgłoszone z niewłaściwą kwotą. Pomylenie osób dotyka przede wszystkim imienników i zafałszowuje całe historie płatności. Wpisy podwójne powstają, gdy tę samą wierzytelność zgłasza osobno wierzyciel i firma windykacyjna.
Nieprawidłowe dane sprostowuje art. 16 RODO. Jeśli przetwarzano je bezprawnie, zastosowanie ma roszczenie o usunięcie z art. 17 ust. 1 lit. d RODO. Gdy szkoda jest ustalona, dochodzi art. 82 ust. 1 RODO.
Wpisy nieaktualne i bezpodstawne zapytania
Gdy okres przechowywania upłynie, wpis musi zniknąć. TSUE orzekł 7 grudnia 2023 r., że prywatne biura informacji gospodarczej nie mogą przechowywać informacji o przyznanym umorzeniu pozostałego zadłużenia (Restschuldbefreiung) dłużej niż rejestr publiczny, z którego pochodzą (połączone sprawy C-26/22 i C-64/22).
W portalu ogłoszeń upadłościowych ta publikacja zostaje usunięta na podstawie § 3 ust. 2 w związku z ust. 1 zdanie 1 InsBekV najpóźniej sześć miesięcy po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu pozostałego zadłużenia.
Także każde zapytanie potrzebuje podstawy prawnej. Art. 6 ust. 1 RODO obejmuje zapytanie o zdolność kredytową, jeśli wyraziłeś zgodę, jeśli służy ono zawarciu lub wykonaniu umowy albo gdy prawnie uzasadniony interes przeważa nad Twoimi interesami. Jeśli żadna z tych podstaw nie istnieje, dane przetworzono bezprawnie i należy je niezwłocznie usunąć na podstawie art. 17 ust. 1 lit. d RODO.
Jak wyegzekwować zakwestionowanie i odszkodowanie
Przebieg jest zawsze taki sam: zamówić kopię danych, wskazać błędne pozycje, zażądać sprostowania lub usunięcia z terminem, w razie odmowy eskalować. Jeśli korekta nie nastąpi, zastosowanie ma art. 82 ust. 1 RODO.
Obok tego stoi § 824 ust. 1 BGB. Przepis chroni kredyt innej osoby przed nieprawdziwymi twierdzeniami o faktach i obowiązuje zarówno wobec firm, jak i osób prywatnych, których zarobek lub rozwój zawodowy jest zagrożony.
Przebieg i terminy zakwestionowania
Zamów w każdym właściwym biurze kopię danych na podstawie art. 15 ust. 3 RODO. Pierwsza kopia jest bezpłatna; opłatę można naliczyć tylko za kolejne kopie tych samych danych, a nowy wniosek złożony w późniejszym terminie znów jest bezpłatny, chyba że jest ewidentnie nieuzasadniony lub nadmierny (art. 15 ust. 3 zdanie 2, art. 12 ust. 5 zdanie 2 RODO). Następnie wskaż każdy kwestionowany wpis osobno, wraz z uzasadnieniem.
Biuro musi zgodnie z art. 12 ust. 3 RODO poinformować o podjętych środkach w ciągu miesiąca od otrzymania wniosku. Jeśli odmówi, możesz równolegle złożyć skargę na podstawie art. 77 ust. 1 RODO i wnieść pozew do sądu cywilnego.
Roszczenia przedawniają się zgodnie z § 195 BGB po trzech latach. Termin biegnie zgodnie z § 199 ust. 1 BGB od końca roku, w którym roszczenie powstało, a Ty dowiedziałeś się (albo bez rażącego niedbalstwa powinieneś był się dowiedzieć) o okolicznościach uzasadniających roszczenie i osobie dłużnika.
Odszkodowanie za błędny raport kredytowy
Art. 82 ust. 1 RODO przyznaje każdej osobie odszkodowanie za szkodę majątkową i niemajątkową wynikającą z naruszenia rozporządzenia. Do szkody majątkowej należą wyższe oprocentowanie kredytu, zerwane finansowanie, utracona relacja z dostawcą.
W części niemajątkowej TSUE orzekł 4 maja 2023 r., że art. 82 ust. 1 RODO sprzeciwia się krajowemu przepisowi lub praktyce, które uzależniają odszkodowanie od określonego stopnia istotności (C-300/21). Samą szkodę musisz jednak wykazać.
Dochodzi do tego § 824 ust. 1 BGB, gdy nieprawdziwe twierdzenie o faktach zagraża zdolności kredytowej. Roszczenie istnieje także wtedy, gdy zgłaszający nie wie o nieprawdziwości, ale powinien o niej wiedzieć.
Dalsze informacje
Te tematy mogą Cię również zainteresować:
Niniejsze informacje nie stanowią porady prawnej w konkretnej sprawie.
