Mobbing w miejscu pracy - kroki prawne i dokumentacja

Systematyczne szykany, wykluczenie lub celowe poniżanie ze strony współpracowników lub przełożonych — mobbing w miejscu pracy stanowi ogromne obciążenie dla osób, które go doświadczają. Nie muszą Państwo jednak tego akceptować. W tym poradniku dowiedzą się Państwo, co zgodnie z prawem uznaje się za mobbing, jak zabezpieczyć dowody i jakie kroki można podjąć.

Czym jest mobbing w rozumieniu prawa pracy?

W Niemczech nie ma odrębnej „ustawy o mobbingu”. Orzecznictwo definiuje mobbing jako systematyczne wrogość, szykowanie i dyskryminację pracowników między sobą lub ze strony przełożonych. Kluczowe znaczenie ma słowo „systematyczne”: pojedyncze konflikty lub sporadyczne różnice zdań nie stanowią jeszcze mobbingu.

Federalny Sąd Pracy traktuje mobbing jako całościowe zachowanie, w którym poszczególne działania opierają się na sobie lub nakładają się na siebie. Dopiero całościowy obraz wszystkich zdarzeń daje obraz naruszenia praw osobistych.

Typowe formy mobbingu

Mobbing może przybierać różne formy. Najczęstsze z nich to:

Izolacja społeczna: są Państwo celowo wykluczani ze spotkań, informacji lub wspólnych działań.

Ataki na wyniki pracy: Twoja praca jest systematycznie deprecjonowana, przydzielane są Ci bezsensowne zadania lub nie udostępnia się Ci ważnych informacji.

Ataki słowne: obelgi, plotki, publiczne poniżanie lub ciągła nieuzasadniona krytyka.

Bossing: gdy mobbing pochodzi od przełożonego, mówi się o bossingu. Typowe są na przykład nieuzasadnione upomnienia, arbitralne przeniesienia lub systematyczne przeciążanie lub niedostateczne wykorzystywanie.

Obowiązek opieki pracodawcy

Pracodawcy są prawnie zobowiązani do ochrony dóbr osobistych i zdrowia swoich pracowników. Ten obowiązek opieki wynika z § 241 ust. 2 BGB i jest ugruntowany w orzecznictwie Federalnego Sądu Pracy.

Konkretnie oznacza to, że jeśli pracodawca dowiaduje się o mobbingu i nie podejmuje żadnych działań, może sam ponieść odpowiedzialność – nawet jeśli osobiście nie bierze udziału w mobbingu. Musi podjąć odpowiednie środki, aby zapobiec mobbingowi.

Jak prawidłowo dokumentować mobbing — dziennik mobbingu

W sprawach dotyczących mobbingu największym wyzwaniem jest często przedstawienie dowodów. Starannie prowadzony dziennik mobbingu może mieć w tym przypadku decydujące znaczenie. Służy on w sądzie jako tzw. dokument ułatwiający zeznania i wzmacnia wiarygodność Państwa zeznań.

Co powinno znaleźć się w dzienniku mobbingu?

Prowadź dziennik na bieżąco — najlepiej jeszcze tego samego dnia. Im bardziej szczegółowe i aktualne są Twoje zapisy, tym bardziej przekonujące będą one dla innych.

Krok po kroku: jak przeciwdziałać mobbingowi

1. Rozpocznij dokumentację: od razu zacznij prowadzić dziennik mobbingu. Zachowaj e-maile, wiadomości i inne dowody.

2. Spróbuj porozmawiać z osobą, która Cię nęka (opcjonalnie): W niektórych przypadkach rozmowa wyjaśniająca — najlepiej z kimś, komu ufasz — może złagodzić sytuację. Nie jest to jednak konieczne i zależy od tego, jak poważne jest nękanie.

3. Zwróć się do rady zakładowej: Jeśli istnieje rada zakładowa, jest ona ważnym punktem kontaktowym. Zgodnie z § 85 BetrVG ma ona prawo przyjmować skargi i podejmować działania w celu ich rozstrzygnięcia.

4. Skarga do pracodawcy: Zgodnie z § 84 ust. 1 BetrVG każdy pracownik ma prawo złożyć skargę do właściwego organu w zakładzie pracy, jeśli czuje się pokrzywdzony lub niesprawiedliwie traktowany.

5. Skorzystaj z pomocy medycznej: Udokumentuj skutki zdrowotne u lekarza. Zaświadczenia lekarskie dotyczące dolegliwości psychicznych lub fizycznych mogą służyć jako dowód w sądzie.

6. Skorzystaj z porady prawnej: Adwokat specjalizujący się w prawie pracy może ocenić Twoją sytuację i podjąć odpowiednie kroki.

Jakie roszczenia prawne przysługują poszkodowanym?

Odszkodowanie: W przypadku naruszenia dóbr osobistych lub zdrowia osoby poszkodowane mogą domagać się odszkodowania (§ 823 BGB). Obejmuje to na przykład koszty terapii, utratę zarobków lub koszty związane z poszukiwaniem pracy.

Odszkodowanie za ból i cierpienie: Za poniesioną krzywdę niematerialną może przysługiwać roszczenie o odszkodowanie za ból i cierpienie zgodnie z § 253 BGB. Wysokość odszkodowania zależy od ciężaru i czasu trwania mobbingu oraz skutków zdrowotnych.

Roszczenie o zaprzestanie: Osoby poszkodowane mogą żądać zaprzestania mobbingu.

Wypowiedzenie bezterminowe przez pracownika: W przypadku poważnego mobbingu uzasadnione może być wypowiedzenie nadzwyczajne przez pracownika — w połączeniu z roszczeniami odszkodowawczymi.

Warto wiedzieć: Z doświadczenia wynika, że sądy są surowe przy rozpatrywaniu pozwów dotyczących mobbingu. Ciężar dowodu spoczywa na osobie poszkodowanej, a progi uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę są wysokie. Dlatego niezbędna jest dobra dokumentacja.

Kiedy mamy do czynienia z mobbingiem, a kiedy nie?

Nie każda nieprzyjemna sytuacja w miejscu pracy jest mobbingiem. Z reguły nie uznaje się za mobbing:

• Uzasadniona krytyka wyników pracy
• Działania organizacyjne, takie jak przeniesienia z przyczyn operacyjnych
• Pojedyncze konflikty lub różnice zdań
• Uzasadnione upomnienia w przypadku faktycznego niewłaściwego postępowania

Rozróżnienie jest często trudne i zależy od konkretnego przypadku. Tym ważniejsza jest profesjonalna ocena dokonana przez wyspecjalizowanego prawnika.

Często zadawane pytania (FAQ)

Kiedy z prawnego punktu widzenia można mówić o mobbingu?

Mobbing ma miejsce, gdy systematyczne wrogość, szykany lub dyskryminacja trwają przez dłuższy czas i w całości naruszają prawa osobiste. Pojedyncze zdarzenia zazwyczaj nie wystarczają.

Czy mogę pozwać mojego pracodawcę za mobbing?

Tak. Pracodawca ponosi odpowiedzialność, jeśli nie wywiązuje się ze swojego obowiązku opieki i nie zapobiega mobbingowi. Możliwe jest dochodzenie odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę.

Jakie znaczenie ma dziennik mobbingu w sądzie?

Służy jako dokument ułatwiający zeznania i wzmacnia wiarygodność Twojej relacji. Nie jest to samodzielny dowód, ale w połączeniu z innymi poszlakami może być przekonujący.

Jaka jest różnica między mobbingiem a bossingiem?

Mobbing może pochodzić od współpracowników lub przełożonych. Jeśli jest on celowo wywoływany przez przełożonego, mówi się o bossingu. Z prawnego punktu widzenia obie formy są traktowane podobnie.

Czy mogę wypowiedzieć umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia, jeśli jestem ofiarą mobbingu?

W przypadku poważnego mobbingu może to stanowić ważny powód do wypowiedzenia umowy o pracę w trybie nadzwyczajnym. W takim przypadku możesz dodatkowo dochodzić odszkodowania. Koniecznie zasięgnij wcześniej porady prawnej.

Do kogo mogę się zwrócić, jeśli jestem ofiarą mobbingu?

Pierwszym punktem kontaktowym jest rada zakładowa, dział kadr lub osoba zaufania w zakładzie pracy. Ponadto można zwrócić się do adwokata specjalizującego się w prawie pracy. W przypadku dolegliwości zdrowotnych należy również skorzystać z pomocy lekarskiej.

Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Każdy przypadek jest inny — w przypadku konkretnych pytań zalecamy jak najszybsze skorzystanie z pomocy prawnika.